سيد جلال الدين آشتيانى
26
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
شرح فصوص بخواند نافع نمىباشد و خيلى سنگين به نظر مىآيد . نگارنده در نظر دارم شرح جندى را براى دوّمين بار چاپ كنم و اغلاط فراوان كه در متن و شرح از صفحهء 350 به بعد ديده مىشود تصحيح و نحوهء تأثّر اين شرح بر افكار شارحان بعد از او را بيان و مواضع تأثير لا حقين از وى را نشان دهم . جندى بواسطهء احاطهء حيرتآور كه در عرفان دارد و اين احاطهء توام با روح محققانهء وى ، منشأ ظهور چنين اثرى شده است . يكى از شارحان بزرگ فصوص كه خود داراى افكار و انظار عرفانى است ، عارف نامدار ملا عبد الرزاق كاشانى « قدس سره » است متوفى در سنهء 730 ه ق . وى در عرفان نظرى از تلاميذ « 7 » جنديست و داراى آثار ارزنده در عرفان و تصوف مىباشد يكى از عارفانى كه احدى مانند وى مدارج سلوك و درجات و مقامات ولايت و نبوت را بيان نكرده است عارف محقق سعيد الدين فرغانى م 700 ه ق از مردم فرغانه است كه دو شرح بر تائيهء ابن فارض نوشته و در مقدمهء شرح عربى مطالبى نوشته است كه در مقدمهء شرح فارسى بدان مضبوطى مطالب را بيان نكرده است و بر آن نيز مطالب عاليهء بىنظيرى افزوده است كليهء عرفاى بعد از او ، در مقام تحرير مسائل عرفانى از او استمداد جستهاند . محقق قيصرى ( م 751 ه ق ) نيز يكى ديگر از شارحان فصوص و از تلاميذ ابو الغنائم ملّا عبد الرزّاق كاشانى است كه فصوص را نزد وى قرائت نموده است . شرح قيصرى براى كسانى كه بخواهند متن كتاب را به درستى بفهمند ، بهترين كتابست لذا در حوزههاى علمى اصفهان و طهران اين شرح را اساتيد براى تدريس مناسبتر ديدند شرح كاشانى عميقتر و علمىتر و حاكى از انظار شخصى مؤلف است . ولى باز قيصرى مهارت خود را حفظ كرده و آنچه را كه برشته تحرير مىآورد حاكى از عمق نظر و احاطهء او به آراء قونوى و ديگر استادان اين فنّ مىباشد . در شرح بالى افندى م - 960 - سير نزولى عرفان واضح و آشكار است و اين سير نزولى در شرح نابلسى ( م - 1143 ) پرواضح و هويداست و حاكى از تنزل مدارج عرفان است . نور الدّين عبد الرحمن جامى استاد بزرگ علوم نقليه و عرفان در حوزه علميّه هرات
--> ( 7 ) . بدون دليل برخى كاشانى را از تلاميذ قونوى دانستهاند و حقير نيز او را در بعضى از آثار خود شاگرد قونوى دانسته است .